Bırakabileceğimiz en büyük miras: özgür irade..

Henüz Superman dönemindeyiz Darth Vader'ı keşfetmedik..

Henüz Superman dönemindeyiz Darth Vader’ı keşfetmedik..


Bundan 3-4 ay önceydi..
Can dondurma yemek istiyor, biz de yemekten sonra yiyebileceğini bır bır anlatıyorduk..
Sonra birden buzdolabına yöneldi. İçindeki gücü yeni keşfetmenin inanılmaz şaşkınlığı içinde: “İstersem dolabı açıp alabilirim ama?” dedi…

İşte o an artık büyümenin başka bir evresine geçtik. İlk 5 yılda yaptığınız tüm yatırımı geri almaya başladığınız 5 yaşın büyüleyici hali..

“Evet alabilirsin, tam da şu anda bir karar vermek üzeresin” gibi afilli bir cümle ile o akşam dondurma yemekten sonra yendi. (Hoş bence önce de yenebilir 🙂 )

Bu olayın devamında gelen sonbahar okullar açıldı.. Sınıfında farklı arkadaşlar edinmeye, onları gözlemeye, taklit etmeye başladı. Bir dönem “başka” bir çocuk oldu Can. Hani bizim vermeye çalıştığımız değerleri tutturamadığımız konusunda bizi panik yapan bir haller..

İşte o dönemin hemen ardından “Can” olmayı tekrar tekrar keşfetti. “Ama bunu alabilirim istersem?”, “Eğer sen izin vermezsen sen yokken yapabilirim?”, “İstemezsem yatmam”.. Yani “Heyyy bende bir güç var ki, değişik seçeneklerin tümüne hakimim”…

Öylesin yavrum. Tüm seçeneklere sahipsin.
Ben de sana annen olarak dünya üzerindeki -bildiğim ve bana göre konuşlanmış-milyonlarca doğruyu bir bir öğretemeyeceğime göre, sanırım sana özgür iradenin gücünü ve o özgür iradenin sonsuz gözüken sınırlarında “sorumluluk”, “etik”, “vicdan”, “hak”, “ahlak” kavramlarının gezindiğini öğretmeliyim..

Uzman Diliyle:
Özgür irade, kişinin eylemlerini, arzu, niyet ve amaçlarına göre kontrol altında tutabilme ve belirleme gücüdür. Kişinin belli eylem ya da eylemleri gerçekleştirmede ser­gilediği kararlılık; belli bir durum karşısın­da, gerçekleştirilecek olan eylemi, herhangi bir dış zorlama ya da zorunluluk olmaksı­zın, kararlaştırma ve uygulama gücü; eyle­me neden olan eylemi başlatabilen yetidir. (Kaynak: Wikipedia)

5 yaşındaysanız bu “eylemler” bir dondurma daha yemek, bir çizgi film daha seyretmektir. Annenizin “Kapat artık televizyonuuuuu” diyen sesini duyduğunuzda kapatıp kapatmama kararı alabilmeniz, okul bahçesinde sizi sürekli hırpalayan “arkadaşınız”la ne yapacağınızı karar kara düşünmenizdir.

İşte bir çocuğun özgür iradesinin farkına varması, -sanırım- kıyafetinin içinden Superman kostümü fırlaması gibi bir durum!

Özgür irade öyle veya böyle, erken veya geç keşfedilir. Sizin gün içinde verdiğiniz yüzlerce kararın hemen hemen hepsinde özgür iradeniz varken, çocuklar için özgür iradenin gelişmesi için anne babanın rolü tartışılmaz bir öneme sahiptir. Şöyle ki;

Yasaklar, cezalar, ilgisiz yaptırımlar özgür iradenin gelişimini engeller. Güvenlik, bakım gibi temel konular dışında çocuğunuzla fikir birliğine varma, anlaşma ve uzlaşma sağlayabilme, problem çözme ise bu gelişimi destekler.

Özgür iradenin “etkileri” ve “sonuçları” üzerinde konuşmazsak, konuşacağımız an geç kalmış olabiliriz.

Çocuğunuzun “neyi seçmesi gerektiğine” siz karar veremezsiniz. Zaten verdirtmezler.. Ama, ebeveyn olarak “seçiminin arkasında durması”, “seçiminin sonucunu anlaması” ve “seçmediğinin de ne olduğunu bilmesi” konusunda örnek olabilirsiniz..

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s